Overlegstructuren specialisten werken verlammend

In de meeste algemene ziekenhuizen bestaan drie organen die namens specialisten met de Raad van Bestuur (RvB) overleggen: 1. het Medisch Specialistisch Bedrijf (MSB) 2. een vereniging van specialisten in dienstverband en 3. het stafbestuur met contactpersonen vanuit alle vakgroepen. Onduidelijk is in welk orgaan onderwerpen aan bod komen als kwaliteitsbeleid, begrotingen, afstoten van oude- of verwerven van nieuwe aandachtsgebieden en het aannemen van nieuwe specialisten. Onduidelijk is ook met wie de Raad van Bestuur moet onderhandelen om tot eenheid van medisch en financieel beleid te komen.

Duidelijkheid

In enkele ziekenhuizen zoals het OLVG in Amsterdam, Amphia in Breda en Bernhoven in Uden bestaat wel duidelijkheid. In de eerste twee instellingen zijn het Medisch Specialistisch Bedrijf het enige contact voor de RvB. Zij hebben grote invloed op de genoemde beleidsonderwerpen. Zo doet het MSB in het Amphia grotendeels de werving en selectie van nieuwe specialisten. In Bernhoven, waar alle specialisten in dienstverband zijn, functioneert een gezamenlijk directiecomité gevormd uit de vroegere RvB en het stafbestuur.

Eén aanspreekpunt

Onderzoeksbureau TIAS geeft in een recent onderzoek aan dat slechts bij 10% van de ziekenhuizen sprake is van één aanspreekpunt van de medisch specialisten. In de ziekenhuizen met drie vertegenwoordigingen van specialisten (verreweg de meeste dus), wordt te veel en verkeerd overlegd. Zeker als de overlegorganen onderling van mening verschillen. Dan is er sprake van verlamming, want niemand weet wie wie vertegenwoordigt.

Calamiteit

In een recent artikel in het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde geven bestuursvoorzitters Bart van Berden en Hugo Keuzenkamp de MSB’s de schuld van alle beleidsverlamming in ziekenhuizen. Daarmee ben ik het niet eens. Het probleem is dat anno 2016 in de meeste ziekenhuizen specialisten met drie monden spreken. Te verwachten is, dat dit probleem voorlopig blijft bestaan, totdat in één van de verlamde ziekenhuizen een medische of bestuurlijke calamiteit optreedt. Dat kan bijvoorbeeld een conflict zijn tussen specialisten dat wordt uitgevochten over de rug van patiënten. Er ontstaat een bestuurlijke calamiteit, als een stille machtsstrijd tussen de drie gremia en de RvB de vakpers of massamedia bereikt. De beleidstraditie bij overheid en zorgverzekeraars is namelijk dat pas wordt ingegrepen als er maatschappelijke urgentie bestaat. Eerst moet het kalf verdrinken, daarna wordt de put pas gedempt.

Opties

Als er een medische of bestuurlijke calamiteit optreedt -ik verwacht dat dit in 2017 gaat gebeuren- komt eerst de schuldvraag aan de orde. Er rollen dan koppen. Dan komt er regelgeving die eenheid van medisch beleid in ziekenhuizen gaat afdwingen. Zo gaat dat in Nederland. Toch zijn er enkele andere mogelijkheden dan alleen dit kalf-en-putbeleid. Dat zijn:

  1. Zie eenheid van beleid als een kwaliteitsaspect. Ziekenhuizen waar dit niet tot stand komt, zouden onder verscherpt toezicht van de Inspectie voor de Gezondheidszorg moeten worden gesteld. Zorgverzekeraars zouden daarmee geen zaken moeten doen.

  2. Evalueer de drie genoemde goede ziekenhuis-voorbeelden en stimuleer MSB’s en RvB’s om te kiezen voor één van deze modellen.

  3. Verspreid kennis uit het buitenland over de relatie tussen specialisten onderling en de relatie met de directie en neem daarvan het goede over. In Engeland draaien tot volle tevredenheid tandwielcommissies (Cogwheel comittees) als een rader in de beleidsvorming van ziekenhuizen. Bij Kaiser Permanente zijn de ziekenhuizen bij Kaiser ondergebracht en de artsen bij Permanente. Zij werken uitstekend samen in een twee-eenheid. Duitsland kent medische hiërarchisering met Oberartzen. Ook dat werkt prima.

Ik hoop dat eenheid van medisch en financieel beleid zonder conflicten blijft bestaan in ziekenhuizen. Daarvoor zijn verschillende mogelijkheden beschikbaar. Kom op specialisten en bestuursvoorzitters: werk eraan!

2 Reacties op “Overlegstructuren specialisten werken verlammend”

  1. Henk Handlogten

    Een sterk stuk…het geeft ook aan dat het huidige bedrijfsmodel is uitgewerkt, hoe we er ook in blijven geloven. In Nederland in ieder geval.De partijen zitten tegen over elkaar en niet naast elkaar. Dat is waar het in de moderne zorg om gaat. In plaats van dat bestuurders en medisch specialisten het MSB zien als een kans, wordt het op voorhand al terzijde geschoven als niet werkbaar. Zeker bij het ontbreken van een alternatief geen sterke actie van bestuurders.
    Wat mij steekt is dat ieder ziekenhuis zijn eigen beleid er op na houdt, zonder door de koepel(s) gemaand te worden om in het kader van goede en veilige patiëntenzorg en de beleidsontwikkeling hieromtrent centraal beleid te volgen. de ontwikkelingen in de zorg vragen om professioneel bestuur, dat het beste in de professionals omhoog haalt. En dat mogelijk over de rug van de patient…

    Beantwoorden
  2. Het kan nog simpeler, Guus. Ik heb daar in een artikel in MC van 30 april 1993 (ja, 23 jaar geleden) al een lans voor willen breken. Voor een ziekenhuis dat is ingericht als een quasi-vennootschap van medisch specialisten. Vanuit de filosofie dat
    * de ziekenhuiszorg een hoge economische en maatschappelijke waarde heeft; o.a. als de onderhoudsploeg van de BV Nederland:
    * niet de dokters van het ziekenhuis moeten worden, destijds het dominante denken onder ziekenhuisbestuurders, maar dat het ziekenhuis van de dokters moet worden.
    In Bernhoven is het bestuurlijke klimaat er rijp voor, maar dan moeten de medisch specialisten nog wat meer “lef”, noem het gerust ballen, tonen en ook daadwerkelijk de verantwoordelijkheid willen pakken.
    Maar ze hebben het nog steeds een beetje te goed, met bevoegdheden in het primaire proces (professionele autonomie) maar zonder verantwoordelijkheden voor het rendement daarvan.

    ,

    Beantwoorden

Geef een reactie

XHTML: U kunt de volgende tags gebruiken: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>